BOQ (Bill of Quantities, bảng khối lượng) là tài liệu liệt kê vật tư, số lượng và đơn giá của một hạng mục. Với đường ống và van, một dòng BOQ thường chỉ vài chữ viết tắt nhưng quyết định chủng loại hàng, giá và cả hồ sơ nghiệm thu. Bài viết hướng dẫn cách đọc BOQ vật tư đường ống, van công nghiệp và các điểm cần kiểm tra trước khi báo giá.
BOQ vật tư đường ống là gì?
BOQ là bảng tổng hợp tên vật tư, quy cách, đơn vị, số lượng, đơn giá và thành tiền. Bên thiết kế hoặc chủ đầu tư dùng BOQ để dự toán chi phí, nhà thầu dùng để báo giá, còn đơn vị cung cấp dùng để chuẩn bị hàng. Vì vậy cần đọc đúng từng dòng để tránh báo thiếu, báo sai chủng loại.
Các cột thường gặp trong BOQ
- STT: số thứ tự dòng.
- Tên vật tư / mô tả: loại hàng kèm quy cách kỹ thuật.
- Đơn vị (ĐVT): cái, mét, bộ, kg…
- Số lượng: khối lượng cần cung cấp.
- Đơn giá: giá cho một đơn vị.
- Thành tiền: bằng số lượng nhân đơn giá.
- Ghi chú: xuất xứ, tiêu chuẩn, yêu cầu riêng nếu có.
Bảng có thể thêm cột thuế hoặc cột tổng theo từng hạng mục, tùy mẫu của từng dự án.
Cách đọc quy cách một dòng vật tư
Phần mô tả thường gói nhiều thông tin trong một dòng. Ví dụ dòng cút ghi “cút thép SCH40, DN150, đường kính ngoài 168, dày 7” cho biết:
- Loại phụ kiện: cút thép.
- Cấp schedule (SCH40): quy định độ dày thành ống.
- Cỡ danh nghĩa (DN150): kích thước ống nối.
- Đường kính ngoài và độ dày: 168 mm và 7 mm.
Một số dòng khác có thể ghi áp suất làm việc (PN hoặc class), vật liệu, kiểu kết nối (ren, mặt bích, hàn), tiêu chuẩn và xuất xứ. Dòng nào thiếu thông tin quan trọng cần được hỏi lại bên thiết kế.
Cách đọc BOQ van công nghiệp
Với van, một dòng BOQ đầy đủ nên có:
- Loại van: van bi, van bướm, van cổng, van một chiều…
- Cỡ van (DN): khớp với đường ống.
- Cấp áp suất: PN hoặc class.
- Vật liệu thân van: gang, thép, inox, đồng.
- Kiểu kết nối: ren, mặt bích, hàn, wafer hoặc lug.
- Kiểu vận hành: tay gạt, tay quay, điện, khí nén.
Một số tên gọi trong BOQ là cách gọi thông dụng hoặc tiếng Anh. Ví dụ “foot valve” là rọ bơm, thiết bị lắp ở đầu ống hút của bơm. Khi gặp từ không rõ nghĩa hoặc nghi ngờ viết sai chính tả, đừng đoán mà nên hỏi lại để xác nhận chủng loại.
Cách kiểm tra thành tiền và số lượng
Sau khi hiểu quy cách, hãy kiểm tra phép tính:
- Thành tiền của từng dòng phải bằng số lượng nhân đơn giá. Ví dụ 16 cái với đơn giá 278.000 đồng cho thành tiền 4.448.000 đồng.
- Tổng các dòng phải khớp với tổng của hạng mục.
- Đơn vị tính trong đơn giá phải khớp đơn vị của số lượng. Nhầm giữa giá theo mét và giá theo kg là lỗi hay gặp.
- Số lượng cộng dồn từ nhiều vị trí, ví dụ các dòng cùng loại van ở nhiều khu vực, cần được cộng lại chính xác.
Quy đổi giá ống từ mét sang kg khi so báo giá
Nếu BOQ ghi ống theo mét còn nhà cung cấp báo theo kg, bạn cần quy đổi để so sánh. Trọng lượng ống tính theo công thức: 0,003141 × độ dày × (đường kính ngoài − độ dày) × 7,85 × chiều dài (mét). Sau đó chia đơn giá theo mét cho trọng lượng một mét để ra giá theo kg. Hướng dẫn chi tiết có trong bài về cách tính trọng lượng ống thép đúc.
Những lỗi thường gặp khi đọc và báo giá BOQ
- Bỏ sót cấp schedule hoặc độ dày: cùng DN nhưng SCH40 và SCH80 giá khác nhau.
- Nhầm DN với đường kính ngoài: hai thông số này không bằng nhau.
- Không rõ kiểu kết nối: van mặt bích và van ren có giá và phụ kiện đi kèm khác nhau.
- Bỏ quên phụ kiện đi kèm: gioăng, bu lông, đai ốc, mặt bích đối ứng.
- Không ghi rõ xuất xứ và tiêu chuẩn: dễ phát sinh khi nghiệm thu.
- Tin hoàn toàn vào thành tiền ghi sẵn: nên tự kiểm tra phép nhân và phép cộng.
Quy trình xử lý BOQ trước khi báo giá
- Rà soát toàn bộ BOQ, đánh dấu các dòng thiếu thông tin hoặc có từ khó hiểu.
- Gửi danh sách câu hỏi cho bên thiết kế hoặc chủ đầu tư để xác nhận.
- Nhóm vật tư theo loại: ống, phụ kiện, van, thiết bị đo, vật tư phụ.
- Kiểm tra tồn kho và thời gian giao hàng của từng nhóm.
- Lập báo giá theo đúng thứ tự dòng của BOQ để bên nhận dễ đối chiếu.
- Ghi rõ điều kiện đi kèm: thuế, vận chuyển, thời hạn hiệu lực, chứng từ cung cấp.
Câu hỏi thường gặp
BOQ khác gì báo giá? BOQ là bảng khối lượng và mô tả vật tư cần cung cấp, còn báo giá là phản hồi của nhà cung cấp kèm đơn giá và điều kiện thương mại. Báo giá nên bám theo từng dòng của BOQ.
Nếu BOQ ghi thiếu quy cách thì xử lý thế nào? Nên hỏi lại bên thiết kế hoặc chủ đầu tư trước khi báo giá. Nếu buộc phải báo giá khi chưa có phản hồi, cần ghi rõ giả định mà bạn đã dùng.
Có thể đề xuất vật tư thay thế khi BOQ yêu cầu hàng cụ thể không? Chỉ nên đề xuất khi thông số kỹ thuật tương đương và được bên thiết kế hoặc chủ đầu tư chấp thuận bằng văn bản.